ขอต้อนรับสู่ www.shrimpcenter.com ครับ.

กุ้งขาว SPF plus R เป็นอย่างไร?

ในช่วงที่กุ้งขาวกำลังมาแรงขนาดนี้ เกษตรกรพิถีพิถันคัดเลือกลูกพันธุ์นำไปเลี้ยงในบ่อดินกันมาก ลูกกุ้งขาวที่มีอยู่ในตอนนี้ เห็นจะมาจาก 3 ทาง คือ 1.กุ้งฮาวายขนานแท้ 2.กุ้งบ่อดิน F1 ที่นำพ่อแม่จากฮาวายมาเลี้ยง แล้วพัฒนาเป็นพ่อแม่พันธุ์ 3.พ่อแม่กุ้งจีน ถ้าถามว่าเลี้ยงแบบไหนแล้วโตดีกว่ากัน ทีมงานคงจะฟันธงลงไปไม่ได้ เพราะมีปัจจัยหลายอย่างเป็นตัวประกอบ แต่เชื่อว่าใครๆ ก็อยากได้ลูกกุ้งที่ดีที่สุด โตเร็วที่สุด ปลอดเชื้อมากที่สุดมาเลี้ยงกันทั้งนั้น
ที่กล่าวมาทั้งหมด เพราะอยากจะนำเกล็ดความรู้มาเล่าสู่พี่น้องเกษตรกรฟังกันค่ะ เรื่องของเรื่องมีอยู่ว่า วันก่อนได้ข้อมูลจากเรนโบว์ฟาร์ม ในฮาวาย สหรัฐอเมริกา เขาบอกว่า "กุ้ง SPF น่ะเหรอ เด็กๆ เดี๋ยวนี้ที่ฟาร์มพัฒนาเป็น SPF plus R แล้ว" โอ้โห ฟังแล้วงง! แค่ SPF บ้านเรายังไม่ค่อยจะมีเลย นี่ไปถึง SPF plus R กันแล้ว
ไอ้เจ้าพ่อแม่พันธุ์กุ้งขาว SPF plus R เนี่ยราคาจะสูงกว่าพ่อแม่ SPF ปกติ เพราะเป็นการพัฒนารวมเข้าด้วยกันระหว่าง กุ้งขาว SPF + SPR นั่นเอง
ดร.ทิมโมที เฟลเกล คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ท่านเล่าให้ฟังว่า มีบางบริษัทในบ้านเรา ก็พยายามจะพัฒนาเหมือนกัน แต่อาจจะใช้วิธีการไม่ถูกต้องนัก แทนที่จะปลอดโรค กลับกลายเป็นว่าสะสมโรคไปเสียนี่
บังเอิญ นสพ.กุ้งไทยได้เจอข้อมูลงานวิจัย ของมหาวิทยาลัยอริโซน่า ในการทดสอบกุ้งขาว SPF plus R ของเรนโบว์ฟาร์ม เทียบกับกุ้ง SPF ปกติ และบังเอิญอีกเหมือนกันที่ทีมงาน นสพ.กุ้งไทย ภาษาอังกฤษไม่ค่อยแข็งแรงเท่าไหร่ ก็ได้รับความสนับสนุนจาก คุณหมอวิชัย ลาภจตุพร จากบริษัท แลบอินเตอร์ ในการแปลบทความให้ ต้องขอขอบพระคุณเป็นอย่างสูงค่ะ

วิธีการคัดเลือกพันธุ์ที่การต้านทานเชื้อไวรัสทอร่า (TVR)
ในปี 2542 พบว่าเริ่มมีการตายจากโรคทอร่า ซินโดรมในกุ้งฟ้า (Litopenaeus stylirostris) จากฟาร์มในประเทศเม็กซิโก โดยปกติกุ้งฟ้าเป็นกุ้งชนิดที่ทนต่อโรคทอร่า ซึ่งลักษณะอาการภายนอกแตกต่างจากอาการของโรคทอร่าในกุ้งขาวตามปกติไปเล็กน้อย ทำให้เกิดความวิตกกังวลว่าอาจมีไวรัสทอร่าสายพันธุ์ใหม่ (new strain) เกิดขึ้น
ตั้งแต่ปี 2543 เป็นต้นมาคณะวิจัยของมหาวิทยาลัยอริโซน่า ในอเมริกา ทำการตรวจวิเคราะห์เชื้อไวรัสจากพื้นที่ต่างๆ ในแต่ละปีเพื่อเปรียบเทียบตัวเชื้อทอร่าที่พบในฮาวาย ว่าจะมีความรุนแรงแตกต่างกันหรือไม่ และพบในกุ้งชนิดไหนบ้าง โดยใช้วิธีตรวจวิเคราะห์ตามมาตรฐานสากล OIE ตรวจระดับ DNA เชื้อไวรัสจากเม็กซิโกคล้ายของฮาวาย แต่มีลักษณะแตกต่างที่สังเกตเห็นได้
ต่อมาในปี 2544 พบว่ามีโรคทอร่าที่คาดว่าเกิดจากไวรัสทอร่าสายพันธุ์ใหม่ระบาด ทำให้เกิดการตายของกุ้งขาวแวนนาไมในประเทศเบลิซที่ใช้พ่อแม่พันธุ์กุ้งที่คัดเลือกแล้วว่ามีความต้านทานเชื้อไวรัสสายพันธุ์ฮาวายไปเพาะเลี้ยง ในปี 2545 คณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยอริโซน่า ได้ทำการแยกและตรวจวิเคราะห์ตามมาตรฐาน OIE พบว่ามีลักษณะแตกต่างของไวริออน (Virions) เล็กน้อย แต่มีขนาดไวริออนใหญ่กว่าไวรัสทอร่าจากฮาวาย และเม็กซิโกอย่างมีนัยสำคัญ จึงสรุปว่าเป็นซีโรไทป์ใหม่ สายพันธุ์เบลิซ (new Belize strain)
คณะวิจัยของสถาบันโอเชียนิก (OI) จึงได้พยายามพัฒนาหาครอบครัวของกุ้งขาวแวนนาไมที่ทนทานต่อเชื้อไวรัสทอร่า ทั้งสายพันธุ์ฮาวาย เบลิซ จึงได้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลรุ่นลูกหลานของครอบครัวที่พัฒนาให้ทนต่อไวรัสทอร่าสายพันธุ์ฮาวาย ที่ได้ส่งไปตามฟาร์มผลิตพ่อแม่พันธุ์ต่างๆ ในอเมริกาตั้งแต่ปี 2538 มาทดสอบโดยวิธีให้รับเชื้อโดยการกิน สรุปได้ดังตารางข้างล่าง

วิธีการทดลอง
ใช้กุ้งระยะอนุบาลขนาด 2 กรัม จากฟาร์มเรนโบว์ ฮาวาย นำมาทดลองที่มหาวิทยาลัยอริโซน่า โดยให้กินเนื้อเยื่อกุ้งที่มีเชื้อไวรัสทอร่าปริมาณ 10% ของน้ำหนักตัว ให้กิน 3 ครั้ง วันละ 1 ครั้ง วันเว้นวัน และมีชุดควบคุมเปรียบเทียบที่ไม่ได้ให้เชื้อ โดยให้แต่อาหารสำเร็จรูปตลอดการเลี้ยง ชุดควบคุมเปรียบเทียบที่ได้รับเชื้อ โดยใช้กุ้งจากสถาบัน OI บนเกาะโคน่า ให้กินเนื้อเยื้อที่มีเชื้อแบบเดียวกัน กุ้งจากฮาวายชุดนี้ปกติจะมีอัตรารอดจากการได้รับเชื้อทอร่าสายพันธุ์ฮาวายประมาณ 0-40%
ทำการทดลอง 14 วัน โดยใช้น้ำทะเลเทียมความเค็ม 33 พีพีที ที่ผ่านการกรอง ทดลองภายใต้อุณหภูมิ 29 องศาเซลเซียส กุ้งจากเรนโบว์ฟาร์มทดลองในแท็งก์ขนาด 1,000 ลิตร กุ้งจาก OI ทดลองในแท็งก์ขนาด 900 ลิตร ตรวจสอบอัตรารอดหลังวันที่ 14 และมีการตรวจสอบทางเนื้อเยื่อเพื่อยืนยันการติดเชื้อไวรัสทอร่า

 

ตารางแสดงอัตรารอดตายของกุ้งขาวแวนนาไมจาก 2 แหล่ง หลังจากได้รับเชื้อไวรัส
สายพันธุ์เชื้อไวรัสทอร่า แหล่งของกุ้งที่ใช้ในการทดลอง อัตรารอดหลังได้รับเชื้อ
ไวรัสสายพันธุ์ฮาวาย กุ้งจาก OI ชุด Positive control อัตรารอดตาย 20%
ไวรัสสายพันธุ์ฮาวาย กุ้งจากฟาร์มเรนโบว์ มีอัตรารอด95%
ไวรัสสายพันธุ์เบลิซ กุ้งจาก OI ชุด Positive control มีอัตรารอด0%
ไวรัสสายพันธุ์เบลิซ กุ้งจากฟาร์มเรนโบว์ มีอัตรารอด63%
ไม่ได้ใส่เชื้อไวรัส กุ้งจากฟาร์มเรนโบว์ มีอัตรารอด100%

สรุปผลการทดลอง

กุ้งที่คัดเลือกสายพันธุ์มาจากเรนโบว์ ฮาวายฟาร์ม มีความทนทานมากกว่า มีอัตรารอด 95% หลังจากได้รับเชื้อไวรัสทอร่าสายพันธุ์ฮาวาย และมีอัตรารอด 65% หลังจากได้รับเชื้อไวรัสทอร่าสายพันธุ์เบลิซ แต่กุ้งจาก OI เกาะโคน่า มีอัตรารอด 20% และ 0% ตามลำดับ กุ้งจาก OI เกาะโคน่า ตายภายใน 4 วัน หลังจากได้รับเชื้อไวรัสสายพันธุ์เบลิซ
ผลการทดลองนี้ชี้ให้เห็นว่าเชื้อไวรัสทอร่าสายพันธุ์เบลิซรุนแรงทำให้กุ้งตายมากกว่าไวรัสทอร่าสายพันธุ์ฮาวาย นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นเทคนิคการคัดเลือกครอบครัวและปรับปรุงพันธุ์อาจจะทำให้กุ้งทนทานต่อไวรัสทอร่าได้หลายสายพันธุ์


ความเข้าใจเพิ่มเติมต่อการต้านทานเชื้อไวรัสทอร่า (TVR)
กุ้งฟ้า ไตลิรอสตริล (Litopenaeus stylirostris) จัดเป็นกุ้งขาวสายพันธุ์หนึ่งเป็นสายพันธุ์ดั้งเดิมที่นิยมเลี้ยงในแถบซีกโลกตะวันออก เช่น เอกวาดอร์ เม็กซิโก มาก่อน เหมือนกับทางเอเชียที่ดั้งเดิมเลี้ยงกุ้งกุลาดำ หลังจากนั้นได้หันมาเลี้ยงกุ้งขาวแวนนาไมมากขึ้น ต่อมาเกิดโรคทอร่าซินโดรมระบาดในกุ้งขาวแวนนาไมทำความเสียหายอย่างมากจนยากต่อการแก้ไข ในหลายพื้นที่จึงหันกลับมาเลี้ยงกุ้งฟ้าใหม่ เพราะพบว่ามีความต้านทานต่อโรคไวรัสทอร่าได้ดีกว่ากุ้งขาวแวนนาไม แต่ก็พบการระบาดและการตายของโรคทอร่าในกุ้งฟ้าตามมาอีก จนคิดว่า มีไวรัสทอร่าสายพันธุ์ใหม่เกิดขึ้น มีการตรวจสอบพบว่ามีลักษณะแตกต่างของเชื้อจริง อย่างไรก็ตามไม่ได้สรุปว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่
กุ้งที่มีความทนทานต่อไวรัสทอร่า (TVR) ไม่ได้หมายความว่าไม่ติดเชื้อ ไม่ตาย เพียงแต่มีอัตรารอดตายมากกว่าเมื่อได้รับเชื้อปริมาณเท่ากัน ในสภาพการทดลองหนึ่ง
ในสภาพการเลี้ยงจริง ปริมาณเชื้ออาจมีมากกว่าในการทดลอง สภาพการเลี้ยงอาจต่างจากการทดลองกุ้งจะป่วยตายหรือรอดตายจากการทดลองไป เพราะฉะนั้นถึงแม้กุ้งที่เป็นครอบครัวที่ต้านทานโรค (TVR) ในการเลี้ยงจริง ก็ยังต้องมีการเฝ้าระวังอย่างดีเพียงแต่มีโอกาสป่วยตายน้อยกว่า เชื้อไวรัสทอร่ามีการกลายพันธุ์แตกต่างกันไป และอาจมีการปรับเปลี่ยนตัวเองไปได้ตลอด กุ้งจากครอบครัวที่มีความต้านทานโรคไวรัสทอร่าสายพันธุ์หนึ่งอาจจะทนทานหรือไม่ทนทานต่อไวรัสอีกสายพันธุ์หนึ่งก็ได้

/หนังสือพิมพ์กุ้งไทย ปักษ์หลัง เดือนกรกฎาคม 2547


เนื้อหาจากหนังสือพิมพ์ กุ้งไทย
นำเสนอขึ้นสู่เวบไซต์ โดย www.shrimpcenter.com
เอกอนันต์ ยุวเบญจพล webmaster